Clownesk

Ooit is Piet Velthuizen een oude man. Een bejaard baasje op een bankje in een achtertuin die terugkijkt op zijn jaren als voetballer. Welke beelden zullen er door zijn hoofd spoken als hij in zijn vijver met koikarpers staart? Die ene interland tegen Oostenrijk in 2008? De eenzame dagen in Allicante? Of toch dat krankzinnige moment in maart 2014 toen hij in één actie PSV een doelpunt cadeau deed en de kampioenskansen van Vitesse verneukte?
Arme Piet.
Hij weet zich geen raad als Locadia simpel binnen tikt. Eerst draait ie zijn hoofd weg van het doel waar de bal zich in de netten rolt. De reflex van de struisvogel. Maar na die ene seconde van ontkenning kruipt de misser als een kakkerlak tussen zijn schouderbladen. Als Velthuizen alsnog naar het doel koerst om de bal uit het net te halen, weet ie het: morgen ben ik een hit op internet.
Ik geef het je te doen, de wedstrijd tegen PSV professioneel uitspelen terwijl je weet dat je net een nieuw YouTube-filmpje hebt geproduceerd. Op het moment dat je een corner van Narsingh plukt, gonst het al door je hoofd: dit gaat de hele wereld rond. 
Acht jaar profvoetballer. Geduldig kneden aan het beeld van een betrouwbare keeper bij Vitesse. Loeren naar een kansje in Oranje. En dan dit. Schoenenlappers in Kinshasa lachen zich suf, pizzabakkers in Pisa slaan zich op de dijen om die malle keeper die zélf de bal voor zijn maaiende linkerbeen wegtikt. Piet moet leven met de lol van twee kangaroehoeders op de uitgestrekte prairie, ver voorbij Canberra:
"Watch this, it's hilarious."
"Holymoly! Who's that dude?"
"Velthoizen. From Holland."
"Velthoizen? What a clown!"

Koorknaapje

We besloten er nog eens lekker in te knallen, de laatste carnavalsavond. De dorpskroeg, tot het uiterste hoekje versierd met serpentines en felgekleurde maskers, lonkte als een oceaanspiegel op een warme zomerdag. Met B. en L., feestvrienden van het eerste uur, doken we er als de familie Jongejans in. Met salto en hele schroef. Langdurig bleven we onder.
Ik herinner me vaag een danspartij met een Zeeuws meisje dat steeds lachte als een paard en een felle discussie met twee als Nick en Simon verklede stucadoors over wie nu eigenlijk het beste zong, Nick of Simon.
Het was ver na het middernachtelijk uur toen L. begon over de tattooshop. Theo Janssen was gestopt met voetballen en dat verdiende een ode. De alcohol borrelde als kwik door mijn aderen, maar ik hing aan L.'s lippen. Theo Janssen, de speler die de koffiejuffrouw hard in de billen kneep en met het gezicht van een koorknaapje naar Mike Havenaar wees als ze verontwaardigd achterom keek, gestopt met voetballen? Ik wist dat hij al maanden loom in de bank hing voor een aflevering van Temptation Island, met een peuk in de mond en een glas Grolsch bij de hand, maar Theo nooit meer op de velden?
B. en ik, we stemden luidruchtig in met L.'s voorstel. Lallend meldden we ons in de shop op de hoek van de Laurierstraat. Ik hoor B. nog schreeuwen terwijl we over de drempel strompelden:
"Theo forever!"
Vanmorgen ontwaakte ik samen met Theo langzaam uit een diepe coma. Met pretoogjes en ongeschoren wangen vond ik hem terug op mijn bovenarm. Theo 4ever stond er in hoofdletters boven. Toch is onze ode aan Theo Janssen, de laatste voetballer met de katapult in zijn achterzak, niet geheel geslaagd. B. appte dat hij wakker werd met de zanger van Right Said Fred op zijn schouder en zojuist hing L. aan de lijn. Furieus. Zijn meisje ook.
"Wat doet Maarten van Rossem op jouw kont?" had ze gevraagd.

Gnoe

De meest opmerkelijke plek in het dierenrijk is die van de gnoe. De gnoe tuurt met droeve ogen over de steppe en denkt dan te weten hoe de natuur in elkaar zit. Met water halen en het jagen op prooien en zo. De gnoe vindt zichzelf de koning van de dieren. De giraf, de panter, het stokstaartje; ze horen het besmuikt aan. Ze laten de gnoe voluit oreren, maar achter zijn rug lachen ze hem uit.
De wedstrijd in de Kuip vrijdag, achter het doel, moest ik er ineens weer aan denken. De gelijkenis was bijna beangstigend. Die hangende schouders, het met tegenzin voortbewegen, die droeve ogen, die lome blik waarmee de Vitesse-keeper over zijn strafschopgebied tuurde: Piet Velthuizen is een gnoe.
De boodschap van Piet Velthuizen vrijdagavond hing bijna als een spandoek boven het speelveld: Hallo, zien jullie me nog? Ziet iedereen hoe ik de rust bewaar met de bal aan de voet? Hebben jullie gezien hoe ik dat schot van Clasie pakte? Velthuizen staat letterlijk te springen om weer aan te sluiten bij Oranje. Dolgraag wil hij daar vertellen hoe je dat aanpakt met prooien en zo, en dat hij nu meer verdient dan vier ton. Ook na de wedstrijd, voor de camera van Fox, was Velthuizen op een missie.
"Haakt Vitesse af voor de titelstrijd, Piet?"
"Absoluut niet! Let maar op ons. En op mij."
"Wat bedoel je?"
"Ik ga mee naar het WK deze zomer in Brazilië."
De interviewer, de cameraman, de man van het geluid, ze knikten allen instemmend, gaven Piet een high five en wensten hem succes. Maar ze dachten allemaal hetzelfde. 
Gnoe.

Dijtjes

Frank de Boer, hij blijft me verbazen. De coach van Ajax brengt 's avonds niet alleen buffetkastjes uit de winkel van zijn vrouw naar klanten, hij staat ook nog uren in de keuken. De Voetbal International meldde deze week zijn specialiteit voor het kerstdiner: Indonesische kippendijtjes.
Heerlijk beeld. Frank de Boer, na de middagtraining op weg naar de Albert Cuyp. De balaannames van Serero en het schaven aan Mike van der Hoorn worden eind december verdrongen door de zoektocht naar de juiste ingrediënten. 
"Zeg marktkoopman, heeft u ook trassie?"
"Natuurlijk!"
"En rawit?"
"Meer dan genoeg! Dat wordt zeker ajam pedis-saus met kerst?
"Jazeker, met kippendijtjes. Doe er ook maar wat kroepoek bij. Fijne kerst!"
Hoe zou zo'n kerstdiner in Arnhem gaan? Peter Bosz, de Mike de Boer onder de eredivisietrainers, lijkt me ook wel een type voor de kerstkeuken. Peter maakt het beter staat er op zijn kookschort. In één armbeweging gaat  de eendenborst in de oven, alsof ie de rechtsback maant aan te sluiten naar het middenveld. Dan, met de rug tegen het aanrecht, nadenken over de tafelspeech. Iets met vrede, victorie en Vitesse in één zin. 
Of Ron Jans in Zwolle, dat wordt een kerstdiner van de Albert Heijn. Rollade met cranberrysaus, terwijl op de achtergrond een cd van Charlatans of Mokoke klinkt, een bluesband van daklozen uit Noord-Finland. De familie Van Basten versiert een gebraden houtduif op een zilveren schaal met iets van frambozenmousse op de rand. Voor Dick Advocaat hoeft het allemaal niet zo, dat gekokkerellebel. Voordat hij, in zijn gigantische villa, de eethoek heeft bereikt is het voorgerecht koud. Dat wordt een worstenbroodje aan de keukentafel. 
Phillip Cocu, dat lijkt me ook niet zo'n kookprins op kerstavond. Met rode konen schuift hij aan de dis. De coach van PSV, hij is al tevreden dat hij de kerst gehááld heeft.


Voor alle trouwe lezers en de eredivisietrainers: fijne feestdagen!

Het is zoals het is

Er gaan dagen voorbij dat ik niet aan Berry van Aerle denk. Berry, dat is de tijd van de Opel Kadett, hele middagen aan het zwembad en cassetterecorders die liedjes afspeelden van Tears for Fears en Spandau Ballet. Mannen hadden nog een snor, ook ná november. Berry van Aerle was bijzonder, hij deed normaal. Hij denderde gewoon hard langs de zijlijn en gaf dan een voorzet. Gullit tikte ze binnen.
Van Aerle zag ik deze week op televisie. Hij was dikker, had een kaal hoofd en duwde een karretje een studio binnen waar een voetbalkwis werd gehouden. Er werd veel gejuicht in die studio. Bijvoorbeeld na een antwoord op een vraag over Kluivert of over de kont van Hennie Meyer. Op het karretje van Van Aerle stond een doos. De presentator haalde er een opgezette meeuw uit. Iemand begon hard te schreeuwen.
"Treijtel! Eddy Treijtel!"
Het publiek begon weer te juichen, er werden highfives uitgedeeld. Iemand gleed met zijn knieën over de studiovloer alsof hij het winnende doelpunt in een finale had gescoord. Mannen sprongen bij elkaar in de armen. De presentator vroeg wat de tussenstand was. Een meisje in een scheidsrechtershirt kwam naar voren. Terwijl ze de tussenstand in de Italiaanse taal vertelde, keek iedereen in haar truitje. Toen werd er weer een vraag gesteld. Over het WK van '82 en een stadion in België. 
Daarna werd het ineens stil. Doodstil. Iedereen keek naar een man op de tribune in een voorleesstoel. Het was Marcel van Roosmalen, een schrijver met lang haar en wallen onder zijn ogen. Hij las een verhaal voor over Theo Bos, de oud-speler van Vitesse die dit jaar overleed aan alvleesklierkanker. Uit het verhaal bleek dat Theo Bos ook een voetballer was die gewoon deed, net als Berry van Aerle. Toen de schrijver klaar was met het verhaal, gingen alle mensen staan. Ze klapten hard voor het verhaal over Theo Bos. De presentator, de deelnemers, de mensen op de tribunes; iedereen in de studio waardeerde dat enorm, normaal doen.
Maar dat deden ze zelf niet.

Opvoedkunde

Zomeravond in Nederland. Onder de luifel in de achtertuin met een koel pilsje. Het is er aangenaam. De geur van verschroeid barbecuevlees vermengt zich met vertrouwde geluiden die door de terrasdeuren naar buiten waaien.
"...Badstuber, ......Schweinsteiger, ....mooie pass naar Ribéry."
In de huiskamer speelt jongste met zijn Wii. Sinds de laatste Champions League-finale is Bayern München favoriet. De commentaarstem van Ten Napel maakt het geluidenspel compleet. Ik hoor het gejoel van de toeschouwers aanzwellen, Evert komt met een onvermijdelijk cliché:
"Olic, goeie genade!"
Als jongste met gespreide armen naar buiten komt gerend en op zijn knieën richting de schommel glijdt, weet ik genoeg: Bayern heeft gescoord.
"2-0!" roept jongste met de Wii-joystick in zijn hand. Snel haast hij zich weer naar binnen, op jacht naar de winst. 
Enkele minuten later, met in de hand een nieuw biertje uit de koelkast, passeer ik jongste op de tweezitsbank. 
"En? Heeft Bayern gewonnen?" vraag ik, terwijl ik het dopje van de fles wip. 
"Bayern is al afgelopen, dit is Vitesse," zegt jongste. Hij wijst naar de televisie. Ik vind ze verrassend realistisch, die computerspelletjes. Op het scherm zie ik geelzwarte spelers op een rijtje. Een muurtje voor een vrije trap, net buiten de zestien. Het Gelredome op de achtergrond, Velthuizen op doel, Theo Janssen met zijn tatoeages; niet van echt te onderscheiden. De vrije trap gaat erin. Linksboven verandert de stand: vit-pet 1-2.
"Je laat Vitesse verliezen, jongen! Tegen wie spelen ze?" 
"Een club uit Roemenië," antwoordt jongste.
"Welke club? Steau Boekarest?"
"Petrolul."
Hij kon meteen naar boven, jongste. Met zijn brutale praatjes.

De voorstopper

Ooit, lang geleden, op een staantribune achter het doel. Corner voor de tegenpartij. Naast volwassen mannen met zwarte regenjassen en net groot genoeg om boven het reclamebord met 'Caraco ijs' uit te komen, keek je ademloos naar het tafereel dat zich voor je, in de doelmond afspeelde. De geluiden, de geuren, de beelden, niets ontging je. De back die zijn noppen schoon klopte tegen de vierkanten houten paal. De blik van de doelman met de angst voor een harde voorzet, het parelde op zijn voorhoofd. De harde kop van de voorstopper. Zij aan zij met de spits van de tegenpartij. Een duel van roofdieren. Loeren naar elkaar, azen op de prooi.
Dan de doffe trap. De bal die boven de deklat uitzeilde. Lichamen die zich als een kluwen in elkaar wrongen. Als een misthoorn op een oceaanstomer torende hij boven de voorstopper en de graaiende handen van de doelman uit, de spits van de tegenpartij. Met zijn voorkop sloeg ie de bal tegen de touwen. Een seconde van stilte, dan de storm van armen, paraplu's, bolhoeden die in het andere vak de lucht ingingen, nog voordat het leer het gras raakte.
Hoffelijk hielp de voorstopper de spits overeind, veegde het modder van zijn handen af aan zijn broekje en stelde zich op voor de aftrap. Zijn tijd kwam nog wel.
Later, veel later werd voetbal een ander spel. Spelers besluiten zich te laten vallen om een strafschop te krijgen, rollen gillend door na een duw en wachten elkaar na de wedstrijd op in een spelerstunnel. Het geluid van noppen op de houten vierkanten paal is niet meer te horen. Er gaat geen bolhoed meer de lucht in na een doelpunt en met het overlijden van Theo Bos, de stoere verdediger van Vitesse, is de tijd van de voorstopper voorbij die de spits na een tegengoal overeind hielp en zich opmaakte voor de tegenaanval.
Het is bitter, de tijd van Theo komt niet meer.

Ted en Fred

"Weet je het zeker?"
"Ja."
"De pers gaat erbovenop duiken."
"Ze doen maar. Kom, start de auto."
Terwijl de spelers één voor één worden opgeslokt door de Vitesse-bus, verlaat de auto het stadionplein in Emmen. Lang blijft het stil. Pas op de snelweg draait de trainer zijn hoofd naar de technisch-directeur.
"Hoe zit het met Chanturia?"
"Gaat weg."
"Hofs?"
"Verhuurd aan Willem II."
"Bony?"
"Nog niks concreet. Wordt waarschijnlijk Rusland."
"Ik ben er doodziek van."
"Van de 0-4?"
"Nee, van Kasakowski. En van Jordania. Van de hele bende."
"Stop je ermee?"
"Fiftyfifty. Morgen meld ik me ziek."
"Merab twijfelt ook, Fred."
"Hoezo?"
"Of hij verder wil met jou."
"Dan kap ik ermee, Ted."
"Okay, maar je weet het, hè?"
"Wat?"
"Je hebt het niet van mij."