Dag 76

Dick Advocaat, dat zijn wij. De trainer voor zijn dug-out tijdens een wedstrijd van Feyenoord; het toont opvallend veel gelijkenissen met het gedrag van het Nederlandse volk tijdens een lockdown. Aanvankelijk de goede moed, met de haartjes strak gekamd over het hoofd en de handjes strak in de zakken van de winterjas, beginnen aan de strijd. De drukke gebaartjes als de scheidsrechter tegenwerkt, de verontwaardiging als de var een gegeven strafschop weer afpakt, de ogenschijnlijke rust met de armpjes over elkaar als zijn beste speler uit de wedstrijd wordt geschopt, terwijl je ziet dat de woede in dat lijfje kolkend een uitweg zoekt; we ondergaan precies dezelfde emoties als Rutte onze mogelijkheden snoeit. Het is ook incasseren. Door veelvuldige toepassing past het persconferentiëren onze minister-president inmiddels als een maatkostuum. De beperkende maatregelen schudt ie achteloos uit de mouw. Afgelopen dinsdag waren ze bij Jongste al doorgedrongen, toen hij van zijn voetbaltraining terugkeerde: “Er mogen nu nog maar twéé vrienden op het verjaardagsfeestje van T. komen, dat zal een knalfuif worden.” Niet alleen bij Jongste, langzaam begint bij iedereen de lava door de aderen te borrelen. Schijnbaar onbewogen, met onze armen over elkaar op de bank, laten we het over ons heen komen. We houden vol en wachten tot een onverwachts doelpunt, desnoods in blessuretijd. Met opgestoken armpjes langs het blije hoofd rennen we dan als herboren het veld in. Net als Dick Advocaat.

Gek

In het niemandsland tussen Kerst en Oudjaar zat ik aan de keukentafel. In de krant las ik een artikel over Virgil van Dijk, de verdediger van Southampton die voor tachtig miljoen overstapt naar Liverpool.
“Wat lees je?” vroeg Oudste over mijn schouder.
“Oh, een hoop gekkigheid,” antwoordde ik.
Ik was net gewend aan de Advocaat-soap, die nu écht aan zijn laatste klus begint als crisismanager bij Sparta, een club waar voetbaltalent net zo uitzonderlijk is als onbesproken gedrag op een PVV-kandidatenlijst, dus die Duurste-Transfer-Van-Een-Nederlandse-Voetballer-Ooit kon er nog wel bij.
Toen ik de krant dichtsloeg, stond Jongste naast me.
“Pap, wil je op de app vragen wie er mee gaat voetballen op het sportpark?”
Het berichtje op de groepsapp van zijn team was zo verstuurd en doordat mijn telefoon spoedig zoemde met enthousiaste reacties, vulde Jongste een rugzak met zijn bal, wat fruit en een half pak lange vingers dat het kerstdiner had overleefd. “Die deel ik uit in de rust van het partijtje!”
Oudste stortte zich ook op het kietelen van zijn maag. Geïnspireerd door nieuwe afleveringen van de Cupcakecup dook hij in een keukenkast waar hij een mixer, bakvormen en een pak met deeg voor muffins vond. De cakejes vulden het huis net met een heerlijke geur, toen Jongste, met het zweet op het voorhoofd, terugkeerde van het sportpark.
“En? Wat hebben jullie gedaan daar?” vroeg ik.
“Partijtje, tienen, lange vingers gegeten, verstoppertje, gewoon wat gekkigheid,” zei Jongste.
Hij heeft gelijk, bedacht ik me, terwijl we alledrie een grote hap namen uit een verse muffin. Of het nu om een belachelijke transfer gaat, een driftige coach langs de lijn in Het Kasteel of een paar uurtjes spelen met vriendjes en een bal op het sportpark; het is allemaal gekkigheid.

Ik hou van Holland

Het wordt een mooie maand, november. Zware herfststormen in de stadions. Ik verheug me op natte wedstrijden in de Kuip. Ronald Koeman met dat hoofd als een rijtjeshuis, striemende regen die tegen zijn voorgevel slaat als Feyenoord zonder Pellè maar niet tot scoren komt. Marco van Basten, die voor de dug-out als een verzopen kamerplant ouderwets juicht bij een doelpunt van Finnbogason, dan kan ik weer een week vooruit.
Knotsgek, dat woord wil ik niet meer horen. De mensen die de Nederlandse competitie krankzinnig vinden, laat ze lekker verdwijnen naar Spanje, met zijn paëlla en de Seat Toledo. Dat gedweep met die El Classico. Pingelen als Messi, dat zie ik hier op het veldje ook. De betweters die het spel van Demouge ongepolijst vinden, laat ze verplicht kijken naar de Serie A. Eén wedstrijd in San Siro en je wilt op je knieën terug naar Cambuur en PEC, terug naar de vrolijkheid van Bram van Polen.
Terwijl iedereen over de schutting kijkt voor de perfecte balaanname in Engeland en een Superspiel van Bayern München, verlang ik naar de doelpunten van Filip Kurto, het gezicht van Piet Velthuizen na een stift van Ritzmaier, een hoofdwond van Kolder. Ik ben benieuwd of dat gekkie van een Sana weer een nieuwe coupe heeft en of Cocu een lok achter zijn oor strijkt als Toivonen een vinger in het oog van een Bulgaar prikt. Ik word gelukkig van het staartje dat danst op de rug van Antonia, een één-tweetje van Tadic met Mohktar, een liedje voor Jeroen Verhoeven, een uitzending van Studio Sport, gewoon om zeven uur. Heeft de BBC dat eigenlijk, een presentator die met een piepstem zijn afscheidsspeech begint? 
Maar het meest verheug ik me nog op AZ. Het komt door Maarten Martens. De Belg ziet er uit als een worstverkoper bij de HEMA, maar hij heeft een linkerbeen als een keu. Martens voetbalt zoals Raymond Ceulemans vroeger biljartte: met een perfect gevoel voor snelheid en ruimte steekt hij de bal voor de voeten van Aron Jóhannson. Alkmaar ontploft.
En dat Dickie dan juicht.

Demonen

Dick Advocaat op vakantie in Frankrijk. Met korte, kittige stapjes wandelt ie richting het winkeltje van 'La Flèche d'Orseaux', naturistencamping aan de oevers van de Dordogne. Met een zak croissants en een courgette meldt ie zich bij de kassa. "Merci beaucoup," lispelt hij tegen Marie-Sophie, de caissière. Dick weet hoe het hoort.
Onder de fruitbomen in je blote kont je hoofd leegmaken na een vreselijk seizoen, Dick draait er zijn hand niet voor om. Een potje jeu-de-boules met een paar Fransen en je nu eens niet irriteren aan wegspringende ballen. Vroeg in de ochtend met je voeten in de rivier. Het linkerbeen van De Rijck als een stuk wrakhout weg laten drijven. Je verheugen op de vegetarische barbecue met de buren, een lesbisch stel uit Leerdam dat niet van voetballen houdt.
"Ja, met tuinkruiden en aubergines. Lekker, Dick!"
Aanvankelijk viel het nog niet zo mee, dat afsluiten. Op de weekmarkt in het dorp staarde ie minutenlang naar een paar meloenen en bij het toiletgebouw ontstond een opstootje toen Dick een brutale Zeeuw, die voor wilde schieten, aan zijn shirtje trok.
's Avonds laat, met een glas bordeaux op de picknicktafel en het geluid van sjirpende krekels in de vallei, komt het hoge woord eruit:
"De spoken zijn verjaagd. Zal ik weer naar Rusland gaan?"
Advocaat houdt schichtig zijn hand voor zijn mond, alsof hij iets te verbergen heeft. Het is zijn vrouw niet ontgaan.
"Tuurlijk schat," zegt ze betuttelend, maar ze weet wel beter: haar Dickie heeft nog wat tijd nodig.

Dick

Met jongste meld ik me op het veldje voor een potje wie-scoort-is-kiep. Ik begin op doel, jongste staat in gedachten verzonken op de penaltystip. Ik weet wat er gaat komen: hij moet nog in de huid van een voetbalheld. 
"Ik ben Siem de Jong," zegt ie na een paar seconden. Jongste leeft erg in het nu. "Wie ben jij?"
"Eh, ik ben Theo Custers." Ik ben meer van de glorie uit het verleden. Het maakt geen indruk op jongste. Hij haalt zijn schouders op en legt de bal klaar. 
Custers. Ik had net gelezen dat de Belg financieel aan de grond zit. Met afstand is Theo Custers de lelijkste doelman ooit. Een krullenbol als Hans Otjes, kromme rug, sokken op de enkels en een hangsnor. In stadions noemden ze hem 'de walrus'. Toch kon hij een bal tegenhouden, in het tijdperk van Pfaff en Preud'homme speelde hij op het WK van '82 voor de Rode Duivels.
Tegenover me legt jongste de bal gereed. Terwijl hij een aanloop neemt, loop ik door de clubs van Custers. Antwerp FC, KV Mechelen, Espagnol. Toch ook een seizoen bij Helmond Sport? Het schot van jongste verdwijnt tussen mijn benen in het doel.
"Die kon je hebben!" roept ie gretig. Hij weet wat er nu gaat komen: een houdbare bal doorlaten betekent 'kontje-knal'. Ik draai me om en ik buk. Daar sta ik. Ik voel me net Dick Advocaat na een jaartje PSV, klaar voor de tuchtiging. Als een vent wacht ik op de knal op mijn achterste. Maar er gebeurt niets.
"Waar wacht je op?" vraag ik tussen mijn benen door. Jongste hangt ondersteboven aan het gras. Zijn schouders schokken van plezier.
"Dikke kont heeft die Custers," zegt jongste, voordat ie hard de bal raakt.

Voorjaarskriebels, part two

De boomtoppen rondom de Herdgang zuchten onder een nieuwe laag sneeuw. Een ijzige wind snijdt over het trainingscomplex. In volle ren kijkt Dries Mertens angstig over zijn schouder. Altijd oppassen voor een tik van Toivonen op de enkels. De blonde Zweed, op vrije avonden een kittige tapdanser in een boyband, kan op het veld elk moment veranderen in een tbs'er op proefverlof. In het strafschopgebied zet Hutchinson zijn bevroren voeten tegen Mertens' voorzet. Zijn schot belandt met een boog op de Oirschotsedijk. Het ontgaat Hiljemark. De nieuweling zit verstild in de dug-out. Starre blik, ijspegels aan de neus. Hij kwam naar PSV voor een gooi naar de top. Langzaam, als een verdwaalde alpinist, sterft hij de bevriezingsdood. Dick Advocaat werkt langs de lijn driftig aan een reddingsplan. Besmuikt, met zijn hand voor de gsm, spreekt hij  zijn zaakwaarnemer. 
"CSKA? Dynamo ook niet? Probeer Torpedo dan maar."
Nee, dan Rotterdam.
Honger waait over het trainingsveld van Feyenoord. De talenten schurken als een groep speelse welpen tegen elkaar. Martins Indi bijt in de staart van Vilhena. Schaken huppelt met Clasie over het gras. Mulder lacht zelfs. Langs de lijn staat Ronald Koeman genoegzaam toe te kijken. Boëtius tikt de trainer op de schouder.
"Sorry meneer, ik moest naar de ortho. Wat zijn we aan het doen?"
"We hebben plezier, jongen."
Gretig springt de buitenspeler in het partijtje. Vrolijk dartelt hij langs Janmaat en zet voor. De spits zet zijn strakke zijscheiding tegen de bal en kopt binnen. Opwinding dampt van de hoofden. Links en rechts gaan handschoenen uit. Door herwonnen geloof stijgt de temperatuur bij Feyenoord. De sneeuw, op een hoop geschoven langs het speelveld, is er niet tegen bestand. In Rotterdam is de lente al lang begonnen.

Verstoppen

Na verlies duurt de rit altijd langer. Het is middernacht als de koplampen de eerste huizen van Eindhoven oplichten. Toch is het onrustig in de bus. Advocaat kijkt over zijn schouder.
Waterman houdt zijn voeten in de lucht. "Kijk Timothy, nieuwe schoenen. Zalando. Van schildpaddenhuid." Derijck schiet meteen in de verdediging. "Schildpaddenhuid? Wat wil je daarmee zeggen? Hoezo schildpaddenhuid?"
In het gangpad rapt Depay met zonnebril en een grote koptelefoon (Yo, cop, brother, kill, bitch, mother), maar struikelt over het uitgestoken been van Marcelo. Lens giert het uit. 
"Je kunt het dus wel, Marcelo. Je kunt het dus wel!" 
Toivonen haalt meteen het optimale uit de situatie. Venijnig drukt ie zijn hak op de hand van Depay en richt zich op zijn buurman. "Zo doe je dat, Orlando." Engelaar geeft de Zweed een zwarte stift en ontbloot zijn rug. "Schrijf het er even bij, Ola. Altijd handig."
Op de achterste rij zit Strootman. Hij oefent boze gezichten. Na twee uur oefenen tikken zijn wenkbrauwen zijn bovenlip aan. Naast hem zit Van Bommel, grauw en ineengedoken als een ziek hertje. "Ik krijg ineens weer een raar gevoel," mompelt ie, maar de aanvoerder wordt overstemd door een gil van Mertens.
"We zijn er bijna! Snel wegduiken!"
Alle spelers duiken onder het raam. Mertens zelf kan blijven staan. Als de bus op het parkeerterrein naast het Philips-stadion tot stilstand komt, springen ze juichend omhoog en stormen de bus uit. Jetro Willems rent als eerste in de armen van zijn moeder. Ze knuffelt haar zoon en pakt iets uit haar tas. Het is een roze koek.

Hollandse warmte

Als een generaal schuift Dick Advocaat met zijn Russische leger op aan de oostkant van de Wolga. Nog één overwinning op de Grieken en de kwartfinale is een feit. Advocaat hoopt daarin op Oranje als tegenstander, kan hij voorgoed afrekenen met het land dat hem stenigde als bondscoach. Sinds die schaamteloze tuchtiging in 2004 is Dickie langzaam Dimitri geworden. Een Hagenees met een bontmuts. Hij eet kaviaar bij de lunch en wodka verwarmt zijn aderen. Tijdens het spelen van het Russiche volkslied verdringt de gedachte aan zijn nieuwe landgenoten met hun roebels de herinnering aan zijn  jeugd in Den Haag op een flatje drie hoog.
Van Marwijk kent de route van Advocaat inmiddels. Twee vlekkeloze plaatsingen voor een eindtoernooi en een WK-finale schenken weinig krediet. Bert heeft geleerd dat een pasgeboren hertje steviger op zijn benen staat dan een bondscoach in Nederland na twee nederlagen.
Het legioen van Oranje is groot en machtig. Met het lijf gestoken in leeuwenpakken en met het hoofd onder reusachtige Milner-kazen  reizen we massaal het Nederlands elftal achterna. De Ierse manier van ondersteunen, onvoorwaardelijk zingen voor jouw helden, for better and for worse, is echter aan ons niet besteed. We maken graag nieuwe sterren, maar we schieten ze net zo graag ook weer af en als beloning voor onze instant-trouw vinden we alleen het beste goed genoeg. Een WK-finale bereikt? Dan willen we nu het kampioenschap, want feesten zullen we. De huldiging in de Amsterdamse grachten als een verworven recht.
Wesley Sneijder maakte in een tv-studio na het verlies tegen Duitsland een excuus aan het Nederlandse volk. In de zaterdagkrant vergrootte hij zijn charme-offensief: "Ons volk verdient een veel beter Oranje". Onze beste middenvelder maakt een knieval naar zijn landgenoten die zijn vrouw in Nederlandse stadions uitmaken voor 'hoer' en hem op Schiphol met verwijten zullen ontvangen als hij de Europese titel niet bij zich heeft.
De werkelijkheid is veel genuanceerder. Sneijder zet morgen met geniale passjes Huntelaar en Van Persie voor de Portugese keeper. Dat doet hij voor het elftal, zijn ouders, Yolanthe en Van Marwijk. Als Nederland scoort, gaat zijn vuist in de lucht voor de mensen in zijn directe omgeving en voor hemzelf.
Maar niet voor volk en vaderland. 

Pure schoonheid

Het EK in Polen en Oekraïne is gestart. Het begon met het zuchtende hoofd van Beenhakker en de oogjes van Advocaat die het niet drooghielden bij het volkslied. Ook de eerste wedstrijdbeelden oogden vertrouwd. Ze sloten naadloos aan bij de trends van het internationale topvoetbal. Felgekleurde voetbalschoenen en volgetatoeëerde armen schuiven de aloude teamspirit op naar een individuele wedren. De spelers richten zich maar op één doel: ben ik in beeld?
Op de tribunes van het prachtige stadion in Wroclaw sloten ook de supporters van Rusland en Tsjechië zich aan bij de honger naar aandacht. Een spannende blondine met inkijk, een witte bontmuts en veel schmink. Het klassieke Oleg Blochin-kapsel is samen met het oude communisme in de Dnjepr gekieperd. Tussen al het uiterlijk vertoon viel Petr Cech des te meer op. De Tsjechische doelman met zijn brommerhelmpje, een knipoog naar een sober verleden. Anderhalf uur voor de wedstrijd parkeerde de keeper van Tsjechië zijn Solex tegen het stadion en wandelde de kleedkamer binnen. Als hij aanzet voor een doeltrap, lijkt het net of de Simca van mijn vader weer op de inrit staat.
Het is een ironische speling van het lot dat de veroorzaker van Cech's opvallende verschijning ook op dit EK actief is. In 2007 liep de Ier Stephen Hunt wild door op de doelman van Chelsea. De knie van Hunt kraakte Cech's schedel. Na de revalidatie is extra hoofdbescherming voor de Tsjech van levensbelang.
Tsjechië verloor de eerste wedstrijd dik van de Russen, het ideale rookgordijn voor een opmars in de luwte. Vergeet Oranje, Spanje en het swingende Duitsland, ik hoop op een finale Tsjechië-Ierland. In de laatste minuut gaat Hunt alleen op Petr Cech af. Met ware doodsverachting gooit de keeper zich voor zijn beul en plukt de bal van zijn voeten. Daar staat hij, op het podium voor de prijsuitreiking: de geknakte doelman die zijn angsten overwon en dit seizoen ook de Champions League pakte. Als hij de EK-beker in handen krijgt, flitst de lange weg naar dit geluk door zijn hoofd. De keeper wordt overmand door trots. Petr Cech troeft iedereen af in ware schoonheid. Op dát moment mag hij minutenlang in beeld.